"برای این زمان ، زمان آینده

و زمان پیشین یک قانون پابرجاست :

اینکه بزرگی و شکوه هیچ گاه

زندگی آدمی را بدون تباهی نمی پیراید"

( آنتیگونه – سوفوکل از زبان آتنا)

ترجیح بندگان همواره بر این است  که خدایان با زور و قدرت حکم برانند و نه با مکر و فریب. یونان باستان اینرا با گذر از اشرافیت و عصر قهرمانی به دوره دموکراسی آتنی به صورتی تراژیک تجربه کرده است. در تراژدی آژاکس اثر سوفوکل ، آژاکس و اولیس به ترتیب نماینده حکومت قدرت و فریب اند. آژاکس پس از مرگ آشیل ، از تصاحب کمان و سپر آشیل توسط اولیس به خشم آمده و  توسط تزویر آتنا کار او به جنون کشیده  و حیوانات را مثله می کند. پس از این رسوایی و ننگی که چهره قهرمان را پوشانده ، او خودکشی می کند. بنابراین سرگذشت غمبار آژاکس ، نوستالوژی برای عصر قهرمانی و بازگشت حکومت قدرت فیزیکی محض  به جای فریب را در مخاطب زنده می کند. در اسطوره ی ایرانی ، تقابل کیکاووس مزور و اسفندیار ،پهلوان رویین تن، نیز همین نقش را ایفا می کند. ( یا حتی تقابل کمبوجیه فاتح  و بردیای دروغین)

دموکراسی جامعه طبقاتی ، بساط ترویز و فریبکاری نمایندگان رنگارنگ طبقه برتر است. در دموکراسی اسطوره ای حاکم بنده ای است مزور که دیگر بندگان را با پول و وعده  فریب می دهد.نیچه نیز واضح تر از هر کس دیگری بر جایگزینی قهرمانی  و زورآوری رومی با ریا  وکینه توزی مسیحی افسوس می خورد.تقابل دیکتاتوری فاتح بزرگ  و  دموکراسی فریب کاران و سوداگران ، یک تقابل روان کاوانه  و در واقع اولین مسئله جامعه طبقاتی است. هبوط آدم به زمین نماد ِ سقوط انسان در جامعه طبقاتی و تباهی حیات اسطوره ای بشر در آغوش طبیعت است.برادر کشی و اولین جنایت(مرگ هابیل بدست قابیل) در واقع افسوسی دوباره برای از دست رفتن حق و سنت توارث از پدر به پسر است.  در داستانها نیز  برادری که حاکمیت و ارث پدر حق اوست همواره با تزویر  و خیانت برادر دیگر مخلوع می گردد. گاهی این تقابل جنسیتی می شود و تزویر زنانه و قدرت مردانه تصویر می شود مانند برتری تراژیک ِ  تزویر مادر ِ ناصر الدین شاه بر صلابت مردانه ی امیر کبیر. اما چرا از لحاظ روانی بندگان دیکتاتوری قدرت را دموکراسی تزویر ترجیح می دهند؟

صورت مثالی حاکم مزور ، برادر شرور است و صورت مثالی حاکم قدرتمند ، پدر نیرومند است. بنابراین از لحاظ روان کاوی  ، بندگان  اودیپی راحت تر می توانند پدر را تایید کنند تا برادر را.دموکراسی جامعه طبقاتی همواره شکلی اسطوره ای به خود می گیرد: بنده ای که با  مهارت در سخنوری و فریبکاری و یا با همدستی متمولین ، حکومت را از طریق انتخابات به چنگ می آورد. سرمایه داری که عمدتا تفویض قدرت از عناصر اقتصادی به عناصر سیاسی را در شکل دموکراسی پارلمانی می یابد همواره موجبات تعارض روانی توده ها را فراهم می آورد. هملت نیز در انتخاب میان عمو و مادر مزور و پدر مقتول  دچار همین تعارض روانی است. روح پدر  در هیبتی عظیم ظاهر می شود همچنان که عصر قهرمانی یونانی برای سوفوکل و پیندار صحنه ای باشکوه از مردانی با هیبت است. بندگان جامعه طبقاتی دو نوستالوژی دارند : نوستالوژی بازگشت به جامعه پیشا طبقاتی که با ازدواج آنرا شبیه سازی می کنند و نوستالوژی بازگشت به جامعه طبقاتی عصر قهرمانی که آنرا با  استقابل از جنگ شبیه سازی می کنند. بنابراین از دل دموکراسی های کهنه همواره جنگ هایی خونین سربر می آورد.

امین قضایی

http://www.bafandeh.blogfa.com